Pod względem struktury nie można alkaloidów zaliczyć do jednej grupy związków chemicznych. Są to bowiem związki o skomplikowanej i różnorodnej budowie, zawierające w cząsteczce przynajmniej jeden atom azotu, który nadaje im charakter zasadowy. Stąd też pochodzi ich nazwa.
         Rola alkaloidów w życiu roślin nie została dotychczas wyjaśniona. Najprawdopodobniej są one efektem ich metabolizmu lub mają jakieś inne dotąd nie odkryte znaczenie. Produkowane są jedynie przez pewne rodziny roślin, bardzo rzadko przez zwierzęta. Zazwyczaj gromadzone są w postaci soli kwasów organicznych, w różnych częściach rośliny.
Charakterystyczne dla alkaloidów pod względem działania na organizm zwierzęcy jest to, że przeważnie w małych ilościach wykazują one działanie lecznicze, natomiast w większych stężeniach są silnymi truciznami. Przykłady obu zastosowań zostaną zaprezentowane poniżej. Alkaloidy zostały sklasyfikowane na podstawie ich pochodzenia roślinnego.

ALKALOIDY KULCZYBY , WRONIE OKO

         Jest to roślina występująca m.in. w Indiach i środkowej Afryce. Nasiona i liście kulczyby zawierają strychninę (1,5 %) i brucynę (1%), a także w mniejszej ilości pokrewne im alkaloidy: womicyne i kolubryne. Ze względu na budowę są to alkaloidy indolowe o złożonej strukturze siedmiopierścieniowej.

Brucyna (2,3-dimetoksystrychnina)

Własciwości fizyczne
         Biały krystaliczny proszek, bezwonny, o bardzo gorzkim smaku temperatura topnienia, w formie bezwodnej 178 oC, w formie hydratu 105 oC (w temperaturze otoczenia występuje jako di- lub terahydrat). Po podgrzaniu emituje toksyczne tlenki azotu. Słabo rozpuszczalna w wodzie, dobrze w alkoholu. Bardzo się pyli.
Działanie
         Jest bardzo silną trucizną (choć mniej toksyczną niż strychnina). Poraża ona ośrodkowy układ nerwowy i zakończenia nerwów. Symptomy zatrucia brucyną to konwulsje, nudności, nadpobudliwość i drgawki . Dawka śmiertelna wynosi około 100 mg , dożylnie 30 mg. Można ją przyjąć doustnie lub przez wdech. Ze względu na swoją znaczną pylność była przyczyną masowych zatruć pracowników w fabrykach, w których ją wytwarzano.
Zastosowanie
         Była składnikiem leków pobudzających, a także znalazła zastosowanie do skażania alkoholu, jako dodatek do smarów , w preparatyce zaś do rozdzielania mieszanin racemicznych kwasów, jako składnik kosmetyków i jako wzorzec do oznaczania gorzkości (jednostki brucynowe)




strony: [1] [2] [3] [4] [5] [6] [7]